Gdy gmina uchwali albo zmieni plan miejscowy i działka zyska na wartości (np. z rolnej stanie się budowlana), a właściciel sprzeda ją w ciągu 5 lat od wejścia planu w życie, gmina pobiera opłatę planistyczną - tzw. rentę planistyczną. Jej stawkę (najwyżej 30% wzrostu wartości) zapisuje się w uchwale planu.
Co warto wiedzieć
- Płaci sprzedający, nie kupujący. Kupując działkę świeżo „przekwalifikowaną” w planie, licz się z tym, że sprzedający może wliczyć opłatę w cenę. Jeśli sam ją odsprzedasz w ciągu 5 lat od wejścia planu w życie - opłata obciąży Ciebie.
- Wzrost wartości to różnica między wartością działki według nowego planu a wartością według poprzedniego przeznaczenia (albo faktycznego użytkowania, jeśli planu wcześniej nie było), ustalona na dzień sprzedaży (art. 37 ust. 1). Wycenia go rzeczoznawca majątkowy na zlecenie gminy.
- Termin: po 5 latach od dnia, w którym plan stał się obowiązujący, opłaty już się nie pobiera (art. 37 ust. 3-4).
- Bez opłaty: gdy rolnik nieodpłatnie przekazuje gospodarstwo następcy (art. 36 ust. 4a). Gdy stawka w planie wynosi 0% - też nie ma opłaty.
- Przed sprzedażą właściciel może poprosić wójta lub burmistrza o decyzję ustalającą wysokość opłaty (art. 37 ust. 7). Notariusz przesyła gminie wypis z aktu sprzedaży, a gmina wydaje decyzję (art. 37 ust. 5-6).
- Gdy plan obniżył wartość działki, przy sprzedaży w ciągu 5 lat można żądać od gminy odszkodowania (art. 36 ust. 3).
Przepisy: ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. 2026 poz. 538 ze zm.), art. 36-37, stan prawny 11.11.2026. Wynik orientacyjny - wiążącą kwotę ustala gmina w decyzji na podstawie operatu szacunkowego.
Kiedy plan zmienił przeznaczenie działki?
Raport o działce pokaże, jaki plan miejscowy i plan ogólny obejmują działkę (z linkami do uchwał, w których jest stawka opłaty), i ceny działek w okolicy. Podgląd jest bezpłatny.